Mieszkałem na Dolnej 10a – wspomina Kazimierz Furmańczyk (część XXXVII)

Część I, Część II, Część III, Część IV, Część V, Część VI, Część VII, Część VIII, Część IX, Część X, Część XI, Część XII, Część XIII, Część XIV, Część XV, Część XVI, Część XVII, Część XVIII, Część XIX, Część XX, Część XXI, Część XXII, Część XXIII, Część XXIV, Część XXV, Część XXVI, Część XXVII, Część XXVIII, Część XXIX, Część XXX, Część XXXI, Część XXXII, Część XXXIII, Część XXXIV, Część XXXV, Część XXXVI

26/ Po stypendium Fulbrighta

Po powrocie z USA czekał mnie ogrom pracy w postaci nadrobienia zaległości dydaktycznych, kontynuacja prac badawczych oraz zaproszenie z Uniwersytetu w Kilonii na stypendium realizowane u nich. Przyjechałem naładowany wiedzą oraz spostrzeżeniami dotyczącymi funkcjonowania Uniwersytetu i procesu dydaktycznego w miejscu odbywania mojego stypendium. Zaproponowałem, że chciałbym podzielić się moimi spostrzeżeniami  i sugestiami pewnej modyfikacji procesu dydaktycznego w postaci referatu – odczytu. Byłem głęboko rozczarowany, gdyż nikt nie chciał wyrazić na to zgody na wydziale. W uzasadnieniu słyszałem

my tu mamy swoje problemy, z którymi się zmagamy i nie mamy czasu na takie sprawozdania.

Było mi bardzo, bardzo przykro. W Kilonii bylem na ich zaproszenie trzy miesiące. Sami zapytali mnie o moje wrażenia z pobytu na stypendium w USA, a pytaniom wszelkiego rodzaju nie było końca. Akurat zaczynał się europejski grant badawczy BASYS (Baltic Sea System Studies) w programie MAST III/Inco,  koordynowany przez IOW w Warnemuende, do którego zostaliśmy zaproszeni. Uczestniczyliśmy w dwóch  grupach tematycznych dotyczących brzegów, koordynowanych przez Kilonię. Wnieśliśmy tam badania związane z ewolucją brzegu oraz identyfikacją i parametryzacją układów cyrkulacyjnych strefy brzegowej oraz odkrycie istnienia t.zw. „bram”, które stanowiły ogniwa wymiany mas i energii pomiędzy strefą brzegową, a głębszą częścią akwenu. Wpisują się one w koncepcję rozwoju brzegu prezentowaną w mojej habilitacji.  Wzbudziło to duże zainteresowanie uczestników projektu, a w późniejszym czasie bramy te nazwane zostały przez innych badaczy „oknami energetycznymi”.

Lokalizację bram w strefie brzegowej Półwyspu Helskiego przeprowadziłem wspólnie z J. Dudzińską, a wyniki prezentowane były na sympozjum  w Portugalii. Poza tym „bramy” identyfikowane były na wybrzeżach Schleswig Holstein przez: Patrycję Czerniak oraz Adama Kubickiego (moich magistrantów) w ramach ich drugich pac magisterskich w Uniwersytecie w Kilonii i prezentowane na sympozjum w Puglii (Włochy).

W tym czasie zajęliśmy się badaniem prądów rozrywających w strefie brzegowej w ramach własnych prac badawczych mojego zespołu (Igor Szakowski oraz kilka prac magisterskich), których wyniki zostały opublikowane.

Chyba na przełomie 1995/96 roku została zorganizowana przez dr. K. Rabskiego organizacja pozarządowa EUCC -PL. Był to polski oddział European Union for Coastal Conservation skupiająca naukowców i praktyków w zakresie ochrony brzegów w Europie z siedzibą centrali w Leiden (Holandia). Przewodniczącym Rady Naukowej oddziału polskiego został prof. Stanisław Musielak, a ja zostałem delegatem naszego oddziału w Radzie EUCC w Leiden. Eucc co dwa lata współorganizowała konferencje międzynarodowe. Pierwszą po naszym zorganizowaniu się udało się (dzięki dużemu wysiłkowi dr. K. Rabskiego i zespołu) zorganizować w 1999 roku w Międzyzdrojach „COASTLINES ‘99”, następne były: 2002 w Porto, 2004 w Aberdeen, 2006 w Gdańsku i 2008 w Wenecji.

Niedługo po moim powrocie z USA, przyjechała z wizytą do Szczecina dr Joann Mosa z University of Florida Geographical Department, będąc w Europie na wykładach w Oxfordzie. Zaprosiłem ją do wygłoszenia wykładu o krajobrazie i brzegach  Florydy dla wszystkich studentów Geografii oraz do uczestniczenia w seminarium z moimi studentami. Każdy student referował założenia swojej pracy magisterskiej, metody i spodziewane rezultaty (w razie potrzeby tłumaczyłem), a następnie Joan oceniała wystąpienie i sugerowała ew. modyfikację podejścia. Mimo ogromnego stresu, bardzo się to studentom podobało. Jej duża wiedza merytoryczna i cierpliwość ujęła moich studentów. Ze względu na dużą odległość, była to niestety jedyna jej wizyta w Polsce.

W latach 1995-97 wspólnie z GEOMAR SA (część dawnego OPGK) brałem z zespołem udział w korekcie granic pododdziałów leśnych i mokradeł Wolińskiego Parku Narodowego dla potrzeb Planu Ochrony Parku z użyciem zdjęć lotniczych: panchromatycznych i spektrostrefowych z dużą pomocą prof. Jacka Herbicha z Gdańska.

Czasopismo Journal of Coastal Research

Istotnym wydarzeniem  było powołanie mnie w 2001 roku w skład Editorial Board Journal of Coastal Research, prestiżowego czasopisma o zasięgu światowym, którego wydawcą jest Coastal Education and Research Foundation  z USA, co było ubocznym wynikiem mojego pobytu na Stypendium Fulbrighta i nawiązanych tam kontaktów.

W dyskusjach prowadzonych w ramach EUCC na szczeblu europejskim przewijał się problem erozji brzegów i ich ochrony w aspekcie wzrostu poziomu morza związanego z ociepleniem klimatu. Rezultatem tych dyskusji było uruchomienie europejskiego programu badawczego EUROSION (An European Initiative for Susainable Coastal Erosion Management, w którym badano  wszystkie aspekty erozji brzegów, w tym nie tylko środowiskowe, ale i społeczne oraz ekonomiczne. Efektem końcowym tego projektu, było opracowanie rekomendacji w skali europejskiej : jak ogólnie radzić sobie z erozją brzegów?. Wraz z moim zespołem zostałem zaproszony do uczestnictwa w tym projekcie celem przeprowadzenia badań na odcinku Niechorze – Międzyzdroje.

Wyniki projektu prezentowane były na konferencjach międzynarodowych oraz na stronie internetowej projektu. Dodatkowo rekomendacje opublikowane zostały w postaci broszury p.t. „Living with coastal erosion in Europe” z opisem projektu oraz wymienionymi i opisanymi czterema europejskimi rekomendacjami opracowanymi na podstawie wyników projektu. Broszura została rozprowadzona do możliwie wszystkich instytucji zajmujących się gospodarowaniem w strefie brzegowej w Europie. Przypatrując się gospodarowaniu strefą brzegową w Polsce na przestrzeni ostatnich 30 lat nie zauważyłem (być może niezbyt dokładnie sprawdzałem), aby wymienione rekomendacje zostały zastosowane w praktyce. Smutne.

W tym samym czasie zostałem zaproszony wraz z zespołem (K. Furmańczyk, A. Giza, J. Dudzińska, I. Szakowski, P. Terefenko, R. Benedyczak)  do wzięcia udziału w europejskim projekcie „CoastLearn” (Leonardo da Vinci i Pin Matra). Projekt polegał na sporządzeniu pakietu zdalnego nauczania dotyczącego ZZOP dla krajów Europy Środkowej i Wschodniej z modułami dotyczącymi wszystkich jego aspektów. Bardzo pouczająca była wymiana doświadczeń z przedstawicielami poszczególnych krajów biorących udział w projekcie: Holandia, Turcja, Bułgaria, Chorwacja, Rosja, Litwa, Łotwa. Opublikowany był w Internecie przykładowy System Informacji Geograficznej strefy brzegowej wraz z wieloma negatywnymi przykładami zagospodarowania brzegu oraz grą. System ten przez wiele lat służył nam jako pomoc dydaktyczna w zajęciach ze studentami.

c.d.n.

Autor wspomnień i posiadacz udostępnionych materiałów zdjęciowych – Kazimierz Furmańczyk