Umieralność i jej wpływ na zasoby ludzkie na Dolnym Mieście w Gdańsku w latach 2018-2022 (część I)

W pierwszej połowie 2021 roku opublikowaliśmy dogłębną analizę dotyczącą ludności Dolnego Miasta i Olszynki w Gdańsku po 1945 roku. Liczyła ona 10 części i zawierała dane do roku 2018. Jej autorką była Opowiadaczka Historii Zygmunta Barańska.
Cztery lata później powracamy do tematu, aby zaprezentować dane z kolejnych kilku badanych lat.

Artykuł porusza zagadnienie umieralności i jej wpływu na społeczność zamieszkującą Dolne Miasto w Gdańsku. Opiera się on na danych pozyskanych z parafii p.w. Niepokalanego Poczęcia Najświętszej Maryi Panny w Gdańsku. Dane te dotyczą ilości zgonów oraz ich struktury według płci, wieku i przyczyn oraz obejmują okres bezpośrednio przed pandemią COVID-19 oraz okres jej trwania. W tym czasie, tj. w latach 2018-2022, liczba osób zameldowanych na stałe na terenie parafii dolnomiejskiej ulegała dużym zmianom, co przedstawia Tablica 1.

Zmiany w liczbie ludności nastąpiły głównie z powodu ruchów migracyjnych, wysiedleń ludności ze starej zabudowy oraz zasiedleń wyremontowanych i nowych zasobów mieszkaniowych. W badanym okresie na skutek działań rewitalizacyjnych i inwestycyjnych następowało systematyczne wyburzanie lub opróżnianie starych zasobów przemysłowych, usługowych lub mieszkaniowych przy ulicach: Toruńskiej, Wróblej, Szczyglej, Łakowej i wysiedlanie z nich ludności, a także budowanie nowych lub remontowanie starych zasobów przy ulicach: Kurzej, Toruńskiej, Śluza, prof. Zdzisława Kieturakisa, Łąkowej, Reduty Wyskok, Chłodnej. Działania te skutkowały częściowym powrotem na Dolne Miasto starych mieszkańców, jak i osiedlaniem się nowych osób. Ponadto, należy zaznaczyć, że część nowopowstałych mieszkań została wykupiona pod wynajem. Taka sytuacja miała miejsce na przykład przy ulicach – Jałmużniczej i Śluza.

Liczbę zarejestrowanych zgonów według płci w parafii przedstawia Tablica 2. Udział ruchu naturalnego, jakim są zgony mieszkańców, miał znacznie mniejszy wpływ na zasoby ludności w badanym okresie niż przed 2018 rokiem.  Ilość zgonów zasadniczo nie uległa zmianie i utrzymuje się na tym samym poziomie, tj. około 100 osób rocznie. Ponadto, nie ma znaczących różnic w liczbie zmarłych mężczyzn i kobiet w poszczególnych badanych latach.

Pewnych różnic dostarcza natomiast analiza zgonów według płci, wieku i przyczyny. Zmiany te prezentuje Tablica 3 oraz Wykres 1.

W badanym okresie zaobserwowano trzy przypadki zgonów niemowląt oraz jeden przypadek zgonu dziecka w wieku 10-14 lat. Pojedyncze przypadki zgonów wystąpiły tylko wśród mężczyzn w wieku 20-24 i 25-29 lat. W grupie wiekowej 30-44, zarysowują się różnice w udziałach zgonów. Procent zgonów mężczyzn jest wyższy. I wynosi 4,8%, zaś dla kobiet – 1,3%.

Bardziej wyraźne różnice występują w grupach od 45 do 59 lat. Udział mężczyzn w ogólnej liczbie ich zgonów wynosi 11%, zaś kobiet 8,1%. Analogiczna prawidłowość, czyli przewaga zgonów mężczyzna w ogólnej liczbie ich zgonów, występuje w grupie wiekowej 60-64. I wynosi 14% dla mężczyzn oraz 9,4% dla kobiet.

Istotne znaczenie dla określenia kondycji społeczno-ekonomicznej ludności jest umieralność ludzi do 65 roku życia. W tej grupie wiekowej w przypadku parafian parafii dolnomiejskiej liczba zgonów mężczyzn stanowi aż 32,6% ogółu zgonów mężczyzn, zaś dla kobiet udział ten jest znacznie niższy i wynosi 19,3%.

Udział zgonów osób w wieku 65 lat i więcej charakteryzuje się odwrotną prawidłowością. W przypadku mężczyzn wynosi 67,8%, zaś kobiet 80,7%. Dane te świadczą o występującej prawidłowości demograficznej, jaką jest nadumieralność mężczyzn, którą obserwuje się zarówno w kraju, województwach oraz mniejszych jednostkach administracyjnych, a także o dłuższym dalszym trwaniu życia kobiet. W badanym okresie mediana³ wieku kobiet wynosi 89,9 lat, zaś dla mężczyzn 69,4 lata.

c.d.n.

Autorka opracowania: Zygmunta Barańska.

Przypisy:

1/ Przyrosty lub indeksy absolutne jednopodstawowe informują o ile (lub w jakim stosunku) zmieniła się wartość zjawiska w analizowanym okresie wobec jego wartości z jednego, ustalonego okresu, w tym przypadku liczby osób zamieszkałych na stałe na Dolnym Mieście w Gdańsku w 2018 roku.
2/ Przyrosty lub indeksy absolutne łańcuchowe informują o ile (lub w jakim stosunku) zmieniła się wartość zjawiska w analizowanym okresie wobec jego wartości z okresu poprzedniego, w tym przypadku z roku poprzedniego.
3/ Mediana to wartość środkowa danego zbioru liczb. Jeżeli mamy wyznaczyć medianę jakiegoś zbioru liczb to musimy najpierw wypisać te liczby w kolejności niemalejącej, a następnie wybrać liczbę środkową. Jeżeli mamy parzystą liczbę liczb w zbiorze to mediana jest równa średniej arytmetycznej dwóch środkowych liczb.